Wij hebben het nodig geacht de belangrijkste wijzigingen op een
rijtje te zetten en ze dan gestructureerd te bespreken.
Uiteraard kan van de nieuwe wet slechts een beperkt overzicht worden
gegeven:
Op 17 juni 1995 verscheen in het Belgisch Staatsblad de nieuwe
Vennootschappenwet (van 13 april 1995).
In de tabel hieronder vindt u een overzicht wanneer de verschillende
artikels in werking treden. De tweede tabel geeft u de data tegen
wanneer u de nodige aanpassingen moet doen.
|
Waarover gaat het? |
Datum van inwerkingtreding |
|---|---|
|
Wet van 13 april 1995 tot wijziging van de Wetten op de handelsvennootschappen, gecoördineerd op 30 november 1935. Alle artikels van deze wet behalve de volgende bepalingen: |
1 juli 1996 (eerste dag van de dertiende maand volgend op de maand waarin deze wet in het Belgisch Staatsblad werd bekendgemaakt)(artikel 113 lid 1) |
|
Verhoging van het minimumkapitaal voor de N.V. en de C.V.A. voor vennootschappen die sedert 1 juli 1996 worden opgericht of andere vennootschappen die hun duur verlengen of hun kapitaal wijzigen (artikel 29, paragraaf 1 Vennootschappenwet) |
Vanaf 1 juli 1996 of vanaf de duurverlenging of kapitaalwijziging. De Koning kan de inwerkingtreding eenmaal uitstellen tot 1 juli 1997 (artikel 113 lid 2 en artikel 111 lid 2 en 3) |
|
De benoeming van de commissaris-revisor voor iedere vennootschap afzonderlijk behalve voor:
|
Vanaf 1 juli 1996. De Koning kan de inwerkingtreding eenmaal uitstellen tot 1 juli 1997 (artikel 113 lid 2) |
|
Verhandelbaarheid van aandelen vóór oprichting c.q. kapitaalverhoging en storting van 1/4 (artikel 46 Vennootschappenwet) |
17 juni 1995 (artikel 113, lid 3) |
|
Verkrijging van eigen aandelen door de vennootschap of door een rechtstreekse dochter (artikel 52bis en 52quinquies Vennootschappenwet) |
|
|
In pand geven van eigen aandelen (artikel 52quater Vennootschappenwet) |
|
|
Kruisparticipaties (artikel 52 quinquies en sexies Vennootschappenwet) |
|
|
Overgangsrecht: Bestaande kruisparticipaties kunnen behouden blijven voor zover één van beide vennootschappen een publiek beroep op het spaarwezen heeft gedaan en indien zij vóór 1 januari 1996 de C.B.F. (Commissie voor Bank en Financiewezen) hun deelnemingen meedelen (artikel 19 paragraaf 4 lid 1 Vennootschappenwet) |
|
|
Wanneer de moeder- en dochtervennootschap op 17 juni 1995 aandelen of winstbewijzen bezitten van een vennootschap die samen meer dan 10% vertegenwoordigen van de stemmen verbonden aan het geheel van de door die vennootschap uitgegeven effecten dan moeten beide vennootschappen in onderling overleg vóór 1 januari 1997 de nodige maatregelen nemen om die deelneming terug te brengen tot 10% (artikel 219 lid 2 en 3 Vennootschappenwet) |
|
|
Uitstel van de schorsing van de stemrechten tot 1 januari 1998 verbonden aan effecten in een N.V. in bezit van haar dochter:
|
|
|
Vereniging van alle aandelen in 1 hand (artikel 140bis Vennootschappenwet) |
17 juni 1995 (artikel 113 lid 3) |
|
Belangenconflict van bestuurder/zaakvoerder die enige vennoot/aandeelhouder is: een vermelding wordt opgenomen in de jaarrekening (artikel 104bis en 133 paragraaf 3 Vennootschappenwet) |
|
|
Openbaarmakingsverplichting voor bijkantoren in België van buitenlandse vennootschappen (artikel 198 Vennootschappenwet) |
|
|
De onafhankelijkheid, de beroepstucht, het toezicht op en de aansprakelijkheid van de accountants (artikel 84 Wet 21 februari 1985) |
|
Waarover gaat het? |
Tegen wanneer moet u de nodige aanpassingen gedaan hebben? |
|---|---|
|
Vennootschappen die vanaf 1 juli 1996 worden opgericht |
Vanaf de oprichting, behalve wanneer de Koning voor wat betreft de verhoging van het kapitaal voor de N.V. en de C.V.A. de inwerkingtreding met één jaar uitstelt tot 1 juli 1997 (artikel 111 lid 1) |
|
Vennootschappen die vóór 1 juli 1996 werden opgericht |
Overgangstermijn: datum nog te bepalen bij K.B., maar die datum ligt tussen 1 juli 1997 en 1 juli 2001 (artikel 111 lid 1) |
|
De verhoging van het minimumkapitaal tot 2.500.000 F voor de N.V. en de C.V.A. die op 1 juli 1996 bestaat |
1 juli 2001: behalve wanneer zij voordien hun duur verlengen of hun kapitaal wijzigen: vanaf die statutenwijziging (artikel 111 lid 2 en 3) |
- Artikel 1832 van het Burgerlijk Wetboek wordt vervangen door artikel 101 van de nieuwe wet.
De vennootschap "stelt zich tot doel aan de vennoten een
rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel te bezorgen, tenzij,
in de gevallen bepaald door de wet, de vennootschapsakte anders
bepaalt".
Het klassieke winstoogmerk kon ook gerealiseerd worden door het
verschaffen van een onrechtstreeks vermogensvoordeel, zodat de nieuwe
tekst eigenlijk de klassieke doctrine incorporeert.
Het tweede gedeelte van de zin is echter duister. Kan men erin lezen
dat de regering de vennootschapsvorm tot de verenigingen wil
uitbreiden ?
- De rechtspersoonlijkheid wordt niet meer verkregen door de oprichtingsakte maar door de neerlegging van het uittreksel ter griffie (nieuw artikel 2, tweede lid Vennootschappenwet).
Sinds jaar en dag wordt in de rechtspraak aangenomen dat twee
personen die op openlijke en duurzame wijze samen handel drijven, een
onregelmatige V.O.F. hebben gevormd, met alle gevolgen van dien.
Bij de inwerkingtreding van de nieuwe wet is dit voortaan niet meer
het geval.
Artikel 2 maakt niet alleen het verkrijgen van rechtspersoonlijkheid
afhankelijk van het neerleggen van het uittreksel van de
oprichtingsakte ter griffie, maar bepaalt dat "de vennootschap die
daden van koophandel tot doel heeft en noch een vennootschap in
oprichting is, noch een tijdelijke vereniging of een vereniging bij
wijze van deelneming, beheerst wordt door de bepalingen van het
Burgerlijk Wetboek en, indien ze een vennootschap onder firma is,
door artikel 17".
De bepaling "indien ze een vennootschap onder firma is" is zeer
ongelukkig geformuleerd.
De Franstalige tekst vermeldt "en cas de raison sociale" (verwijzing
naar de aansprakelijkheidsregeling van artikel 17 Vennootschappenwet)
zodat er beter gestaan had "indien onder firma werd getekend".
De vroegere "onregelmatige V.O.F." heeft dus geen
rechtspersoonlijkheid meer en wordt beheerst door de regels van het
burgerlijk recht.
Indien zij handel drijft, zullen alle vennoten hoofdelijk
aansprakelijk zijn (nieuw artikel 1863 B.W.) ook al heeft
één vennoot onder firma getekend (artikel 17
Vennootschappenwet).
- De Commissie voor Bank- en Financiewezen zal een lijst opstellen van alle vennootschappen die een publiek beroep op het spaarwezen doen of hebben gedaan.
In de vennootschapswetgeving wordt nu in artikel 26 Venn. W. een
omschrijving van het begrip "openbaar beroep op het spaarwezen"
gegeven.
Het gaat om openbaar bod tot inschrijving, verkoop of omruiling, of
de opneming in de notering van een effectenbeurs van obligaties of
effecten die al dan niet het kapitaal vertegenwoordigen en al dan
niet stemrecht verlenen, of van effecten die recht geven op
inschrijving, verwervingvan of omzetting in dergelijke effecten.
Dergelijke vennootschappen moeten de vermelding "vennootschap die een
publiek beroep op het spaarwezen doet of heeft gedaan" in hun
statuten inlassen.
Zij hebben één jaar na de inwerkingtreding van de wet
de tijd om hun statuten aan te passen en om zich bij de Commissie in
te schrijven (artikel 111, vierde lid).
De op de lijst ingeschreven vennootschappen kunnen zich van deze
lijst laten schrappen (artikel 26, derde lid Vennootschappenwet).
- Het minimumkapitaal van de N.V. (en van de C.V.A.) wordt opgetrokken tot 2.500.000 F (artikel 29 Vennootschappenwet).
Dit bedrag moet volledig volstort zijn (nieuw artikel 29,
paragraaf1 Vennootschappenwet).
De nieuwe regel geldt voor nieuwe vennootschappen die na de
inwerkingtreding van de wet worden opgericht.
De Koning beschikt echter over de mogelijkheid om de inwerkingtreding
van deze bepaling eenmaal met een jaar uit te stellen.
Voor vennootschappen die op het ogenblik van de inwerkingtreding van
het nieuwe artikel reeds bestaan, geldt een bijzonder
overgangsregime.
Deze vennootschappen zullen over een termijn van 5 jaar beschikken na
de inwerkingtreding om hun kapitaal op te trekken.
Indien de algemene vergadering echter vroeger bijeenkomt om de duur
te verlengen of het kapitaal te verhogen of te verlagen, dient bij
die gelegenheid ook het maatschappelijk kapitaal minstens op
2.500.000 F worden gebracht.
De sancties bij niet-tijdige aanpassing zijn dubbel.
Enerzijds zijn de bestuurders van de vennootschap tegenover
belanghebbenden hoofdelijk gehouden tot betaling van het verschil
tussen 2.500.000 F en het bestaande geplaatste kapitaal (artikel 111,
tweede lid Vennootschappenwet).
Zij zijn slechts van deze aansprakelijkheid ontheven indien zij
kunnen aantonen dat zij tijdig de algemene vergadering hebben
bijeengeroepen om het kapitaal te verhogen, de vennootschap om te
zetten of te ontbinden.
De tweede sanctie is dat de N.V. die niet tijdig haar kapitaal heeft
verhoogd of in een andere vorm werd omgezet, op verzoek van iedere
belanghebbende gerechtelijk kan worden ontbonden.
- De vereiste dat er in een N.V. drie bestuurders moeten zijn, wordt afgeschaft.
Artikel 55, eerste lid Vennootschappenwet voorziet de mogelijkheid om slechts twee bestuurders te benoemen in twee gevallen:
De toestand mag dan behouden blijven tot de volgende gewone
algemene vergadering die volgt op de eventuele vaststelling dat er
meer dan twee aandeelhouders zijn.
Een eventuele statutaire bepaling die de voorzitter van de raad van
bestuur een doorslaggevende stem zou geven, wordt voor niet
geschreven gehouden zolang er slechts twee bestuurders zijn.
In dat geval zou de voorzitter immers almachtig zijn.
- Beperkingen aan de overdraagbaarheid van de aandelen worden versoepeld.
De overdracht kan met de grootste contractuele vrijheid worden
bepaald in de statuten of in aandeelhoudersovereenkomsten.
Ook het verbod van artikel 41, paragraaf2, eerste lid wordt
afgeschaft.
Overdraagbaarheidsbeperkingen kunnen dus ook bij erfopvolging,
vereffening van huwelijksvermogen, overdracht aan echtgenoot of
bloedverwanten in rechte lijn gelden.
Er blijft slechts de dubbele beperking in het tweede lid van artikel
41: de onvervreemdbaarheidsclausules moeten in de tijd beperkt zijn
en ze moeten steeds verantwoord zijn op grond van het belang van de
vennootschap.
Een overdraagbaarheidsclausule die bijvoorbeeld in de tijd onbeperkt
zou zijn, is nietig (artikel 74ter, paragraaf2
Vennootschappenwet).
Indien een aanvaardingsclausule of een voorkooprecht wordt voorzien,
mag de toepassing daarvan de onoverdraagbaarheid niet met meer dan
zes maanden verlengen, te rekenen vanafde datum van het verzoek van
de aandeelhouder.
Is de termijn langer, dan zal ze van rechtswege tot zes maanden
ingekort worden (artikel 41, paragraaf2, tweede lid
Vennootschappenwet).
- Ook de regeling inzake belangenconflicten werd versoepeld voor vennootschappen die geen openbaar beroep op het spaarwezen doen of hebben gedaan.
De procedure moet nu enkel worden nageleefd indien de betrokken
bestuurder een rechtstreeks of onrechtstreeks tegenstrijdig belang
heeft van vermogensrechtelijke aard.
Vroeger was een persoonlijk belang voldoende.
Nu worden twee beperkingen ingebouwd:
In drie uitzonderingsgevallen (artikel 60, paragraaf4 Vennootschappenwet) moet de procedure niet worden toegepast:
Ook de procedure werd gewijzigd.
De meldingsplicht werd behouden. Het is echter enkel in
vennootschappen die een openbaar beroep op het spaarwezen hebben
gedaan dat de betrokken bestuurder zich dient te verwijderen. In elke
andere N.V. mag de betrokken bestuurder wel gewoon deelnemen aan de
beraadslaging én aan de stemming.
- Het nieuwe en zelfs revolutionaire artikel 60bis Vennootschappenwet geldt enkel voor beursgenoteerde vennootschappen.
Wanneer de raad van bestuur van een beursgenoteerde vennootschap
een beslissing neemt die aanleiding kan geven tot een rechtstreeks of
onrechtstreeks vermogensvoordeel aan een aandeelhouder die een
beslissende of betekenisvolle invloed heeft op de aanwijzing van de
bestuurders, treedt een bijzondere procedure in werking.
De raad van bestuur zal dan drie bestuurders die "onafhankelijk" zijn
ten aanzien van de te nemen beslissing, belasten met het opmaken van
een gemotiveerd rapport.
Hierbij moeten de drie bestuurders zich laten bijstaan door een
onafhankelijk deskundige. Het rapport moet de financiële
gevolgen van de beslissing voor de vennootschap omschrijven en
beoordelen.
Deze omschrijving en de beoordeling moeten aantonen welk belang de
beslissing heeft voor de beursgenoteerde vennootschap en voor haar
aandeelhouders, alsmede de ontstentenis van enig voordeel in de aard
van een bevoorrechte vergoeding die rechtstreeks of onrechtstreeks
aan de grote aandeelhouder zou worden toegekend.
De wet voorziet uitzonderingen die gelijkaardig zijn aan de
uitzonderingen van artikel 60.
De sanctie of niet-naleving van het artikel is de nietigheid, te
vorderen door de betrokken vennootschap. Het artikel heeft reeds
aanleiding gegeven tot zware kritiek omdat dit de eerste stap zou
zijn naar regeringsinmenging in de vennootschappen.
- In artikel 67 Vennootschappenwet wordt nu de mogelijkheid voorzien schriftelijk tot een besluit te komen in de raad van bestuur.
Deze mogelijkheid moet in de statuten ingeschreven zijn.
Dan nog is schriftelijke besluitvorming enkel mogelijk in gevallen
waar de dringende noodzakelijkheid en het belang van de vennootschap
zulks vereisen.
Voor de vaststelling van de jaarrekening, de aanwending van het
toegestaan kapitaal en voor andere in de statuten voorziene gevallen
is echter steeds een effectieve bijeenkomst van de raad van bestuur
vereist.
- De vereiste dat stemafspraken voor de algemene vergadering slechts maximum vijf jaar geldig zijn, werd afgeschaft.
Artikel 74, paragraaf1, eerste lid voorziet enkel dat de afspraken
in de tijd beperkt moeten zijn en in het belang van de vennootschap
moeten zijn.
"In de tijd beperkt" betekent dat de afspraken niet voor een
onredelijk beperkte periode kunnen gelden.
Tien jaar kan, 25 of 30 jaar waarschijnlijk niet.
Artikel 76 wordt eveneens vervangen. De statuten kunnen gelijk welke
stemkrachtbeperking voorzien, op voorwaarde dat deze beperking van
toepassing is op iedere aandeelhouder zonder onderscheid van het
effect waarmee hij aan de stemming deelneemt.
- De commissarisplicht wordt voor sommige vennootschappen afgeschaft.
Vroeger dienden de drie criteria van artikel 12, paragraaf2 van de
wet op de boekhouding en jaarrekening (omzet, balanstotaal en
personeelsbestand) berekend te worden op geconsolideerde basis indien
de betrokken vennootschap deel uitmaakt van een groep in de zin van
het K.B. van 8 oktober 1976 op de jaarrekening van ondernemingen.
Door het nieuwe paragraaf3 van artikel 64 Vennootschappenwet wordt nu
echter iedere vennootschap afzonderlijk beschouwd voor de berekening
van deze criteria.
De berekening dient wel op geconsolideerde basis te gebeuren voor
vennootschappen van een groep die gehouden is een geconsolideerde
jaarrekening op te stellen.
Dit is eveneens het geval voor portefeuillemaatschappijen en voor
beursgenoteerde vennootschappen. De inwerkingtreding van dit nieuwe
paragraaf3 kan door de Koning eenmaal met 12 maanden uitgesteld
worden.
- De vennootschappen die hun jaarrekening volgens verkort schema opstellen, dienen geen jaarverslag meer op te maken.
- In artikel 80 Vennootschappenwet wordt de aansprakelijkheid van
de bestuurders verzwaard indien zij de jaarrekening niet tijdig aan
de algemene vergadering voorleggen en bij de Nationale Bank
neerleggen.
De schade die derden lijden, wordt geacht voort te komen uit dit
verzuim.
notariskantoor Van Damme
Residentie "Groenhove"
Gistelse Steenweg 138 bus F/1
8200 Brugge (Sint-Andries) België
Tel. +32 50 38.11.11 en +32 50 40.40.40
Fax +32 50 38.57.77 en + 32 50 40.40.20
E-mail: vandamme@notare.be URL:
http://www.notare.be
Laatst bijgewerkt op 18 mei 2000
