1. De rentevoet
2. De hypotheek
3. De hypothecaire volmacht
4. De levensverzekering
Wanneer u een woning wil bouwen, kopen of verbouwen is uw
spaargeld vaak ontoereikend.
Hoe brengt u nu een belangrijk kapitaal bij elkaar?
Het antwoord is duidelijk: u zoekt een persoon of een instelling die
u het geld wil voorschieten, lenen.
Een familielid of een vriend is niet altijd bereid om een aanzienlijk
bedrag voor te schieten en mocht dit toch het geval zijn dan hebt u
dit misschien liever niet.
Een langdurige financiële afhankelijkheid zou de goede relaties
met uw familielid of vriend wel eens kunnen verzieken.
Een financiële instelling daarentegen zal graag bereid zijn om u
een kapitaal voor te schieten.
Immers de cliënten van een financiële instelling sparen
heel wat geld bij elkaar en geven dit in bewaring (lopende
rekeningen, spaarrekeningen, spaarboekjes enz.).
Een financiële instelling beschikt dus over enorme kapitalen en
het komt haar dan ook goed uit wanneer iemand vraagt om een som geld,
voor een langere tijd en tegen terugbetaling uiteraard, te mogen
gebruiken.
Voor het feit dat u dadelijk een som geld ter beschikking krijgt die
u pas over pakweg 10 of 20 jaar volledig zult hebben terugbetaald
dient u natuurlijk "een prijs" te betalen.
Die prijs noemen we rente of
intrest.
Een rente of een intrest overeenkomen met de persoon of de instelling
die het geld verstrekt is een zaak, de terugbetaling ervan is
natuurlijk een andere.
Er kunnen zich in de loop der jaren heel wat onvoorziene situaties
voordoen waardoor u misschien niet meer in staat zult zijn om alles
terug te betalen.
De "leninggever" wenst dan ook zekerheid over de terugbetaling en die
zekerheid wordt groter door een waarborg te
stellen.
Die waarborg kan zijn
Eigenlijk spreekt men meestal over een lening ook
al gaat het technisch gezien soms over een
krediet.
In de praktijk is het verschil tussen de lening en
het krediet echter niet altijd even duidelijk.
Wat is eigenlijk het verschil?
Bij een lening wordt de volledige som (het kapitaal)
onmiddellijk ter beschikking gesteld van de
lener.
Deze laatste is verplicht het kapitaal op regelmatige tijdstippen
terug te betalen op de overeengekomen wijze en samen met een intrest
uitgedrukt in procent.
In grote lijnen komt het erop neer dat de lener precies weet welk
bedrag hij nodig heeft, hij krijgt het onmiddellijk en hij betaalt
het in overeengekomen schijven terug.
Hij voorziet niet dat hij later nog een bepaald bedrag zal nodig
hebben.
Bij een kredietopening krijgt de lener, hier kredietnemer genoemd,
het recht om over een bepaald bedrag te beschikken gedurende een
bepaalde of zelfs een onbepaalde tijd.
Eens hij het bedrag gedeeltelijk of in zijn geheel opneemt is hij
verplicht het krediet terug te betalen zoals afgesproken, samen met
een intrest uitgedrukt in procent.
Maar de kredietnemer kan het overeengekomen bedrag zo dikwijls
terug opnemen als hij wil, zolang hij een bepaalde
som maar niet overschrijdt.
Heeft hij een deel van het totaal bedrag terugbetaald dan kan hij het
toch weer opnieuw opnemen.
De duur van de kredietopening is meestal onbepaald en de rentevoet is
meestal veranderlijk.
Het komt er in grote trekken op neer dat de lener voorziet dat hij nu
behoefte heeft aan een bepaald bedrag maar dat hij na een tijdje
opnieuw geld zal nodig hebben, bijvoorbeeld bij latere
verbouwingswerken .
Hier gaan we na op welke manier (volgens welke techniek) de lening
of de kredietopening kan worden terugbetaald.
De techniek komt steeds neer op hetgeen in dit hoofdstuk staat
beschreven.
Er kunnen zich in de praktijk echter wel verschillen voordoen.
De reden hiervan is dan bijvoorbeeld dat de "leninggever" u
maandelijkse of driemaandelijkse aflossingen voorstelt in plaats van
de hierna beschreven jaarlijkse terugbetalingen.
Wanneer u verschillende voorstellen gaat vergelijken, dient u hier
rekening mee te houden.
De notaris is hier goed in thuis en zal u dan ook graag helpen.
In dit systeem betaalt de lener het kapitaal aan de geldschieter
terug op een overeengekomen datum (de eindvervaldag).
Hij kan het kapitaal ook vroeger terugbetalen maar dit is geen
verplichting.
Voorbeeld
Een lening van 1.500.000 frank tegen 8% rente per jaar op 20
jaar.
Elk jaar wordt de intrest betaald, hetzij 120.000 frank.
Na 20 jaar wordt het kapitaal in een keer teruggestort, hetzij
1.500.000 frank.
Het voordeel van deze terugbetalingstechniek is dat u gedurende de
looptijd van de lening eigenlijk weinig dient af te betalen, in dit
voorbeeld 120.000 frank.
Het nadeel is dan weer dat u op de eindvervaldag de totale som (plus
de intresten van dat jaar) dient terug te betalen, in het voorbeeld
1.500.000 frank + 120.000 frank of samen 1.620.000 frank.
Een gemengde levensverzekering betekent dat u jaarlijks premies
stort om op uw pensioenleeftijd over een bepaalde som te kunnen
beschikken.
Deze som wordt aan uw erfgenamen uitgekeerd zo u eerder
overlijdt.
In dit systeem vraagt u echter aan de verzekeraar om nu reeds het
geld uit te keren in plaats van na de pensioenleeftijd.
Naast uw verzekeringspremies moet u dan ook intresten betalen omdat
de maatschappij u eerder over het geld laat beschikken.
In dit systeem is de intrestvoet meestal vast.
Meestal betaalt u dan ook jaar na jaar evenveel en de samenstelling
van het bedrag verandert niet.
Het voordeel van deze terugbetalingstechniek speelt vooral wanneer u
jong bent: het bedrag van de verzekeringspremie hangt immers af van
de leeftijd van de verzekerde bij het afsluiten van het contract.
Het nadeel is dan weer dat u opgescheept zit met een zeer langdurige
last (tot aan uw pensioen).
De jaarlijkse last is misschien kleiner maar u betaalt wel veel
langer zodat u globaal genomen misschien meer betaalt.
In dit systeem betaalt de lener de geldschieter geleidelijk en op
regelmatige tijdstippen terug.
a) Kapitaalaflossing met gelijke schijven.
De jaarlijkse terugbetaling van het kapitaal is altijd gelijk.
De jaarlijkse terugbetaling van de intresten wordt berekend aan de
hand van het nog verschuldigde saldo.
Voor de lener neemt de terugbetalingslast dan ook af met de tijd.
Het voordeel van deze terugbetalingswijze is dat het kapitaal vlugger
is afbetaald.
Het nadeel is dat de last in het begin beduidend zwaarder is terwijl
uw financiële mogelijkheden meestal gunstiger zijn als u wat
ouder bent.
b) Aflossing met constante annuïteiten
Het bedrag van de terugbetaling van het kapitaal verhoogt elk jaar;
het bedrag van de betaling van de intresten vermindert elk jaar.
Het totaal bedrag (kapitaal + intresten) is echter ieder jaar
hetzelfde.
Het voordeel van deze terugbetalingsvorm is dat het terug te betalen
bedrag steeds hetzelfde is.
Het inkomen van de lener stijgt meestal met de jaren zodat de last
mettertijd ook lichter wordt.
Het nadeel is dat het kapitaal langzaam wordt terugbetaald wat van
belang is als de lener zijn lening vervroegd wil terugbetalen.
Dan dient hij immers hoofdzakelijk kapitaal terug te betalen.
Een ander belangrijk nadeel kan ontstaan wanneer u een lening hebt
afgesloten met variabele rente.
Immers, wanneer de rentevoet stijgt kan dit zware gevolgen hebben
voor uw afbetalingen vermits de hogere rentevoet dan wordt berekend
op een hoog kapitaal. Enkele belangrijke elementen
van de lening In dit hoofdstuk bespreken we enkele belangrijke
elementen van de leningsovereenkomst, die ook in de notariële
akte zijn opgenomen.
Vraag uw geldschieter steeds om een geschrift met alle voorwaarden
van de lening.
Neem deze rustig door en aarzel niet om aan de notaris meer uitleg te
vragen: hij zal u in begrijpelijke taal kunnen uitleggen wat er in
juridisch-technische termen beschreven staat.
Teken nooit iets wat u niet begrijpt. 1. De
rentevoet De rentevoet kan vast of veranderlijk zijn.
In de praktijk is het echter zo dat de "leninggever" soms zal
voorstellen de rentevoet bijvoorbeeld gedurende de eerste 10 jaar
onveranderd te houden en hem daarna te laten schommelen.
Hou hier rekening mee en vergelijk dus wat te vergelijken is.
Ook hier is de notaris de aangewezen persoon om over een en ander
meer duidelijkheid te scheppen.
Hoe hoog de rentevoet is, zal vooral afhangen van het algemeen
economisch klimaat op dat ogenblik.
Het is moeilijk te zeggen welke factoren aanleiding geven tot hoge of
lage rentevoeten.
U merkt zelf dat u het ene jaar een hoge intrest krijgt op uw
spaarrekening en het andere jaar weer veel minder, verschillen tot
zelfs 3% per jaar zijn echt geen uitzondering meer.
Los van de economische toestand zal de rentevoet ook varieren
naargelang u bijvoorbeeld al dan niet gekend bent als een trouwe
spaarder, als een goede of minder goede cliënt.
Sommige maatschappijen zijn ook voordeliger dan andere voor de
beoefenaars van bepaalde beroepen of omdat u een bijzondere
gezinslast hebt of omdat u in aanmerking komt voor een sociale lening
.
De hoogte van de rente zal ook afhangen van de grootte van het
geleend bedrag in verhouding tot de waarde van uw onroerend goed.
Het is immers normaal dat uw geldschieter meer vertrouwen zal hebben
en u dus betere voorwaarden kan aanbieden wanneer u bijvoorbeeld
slechts 400.000 i.p.v. 1.500.000 frank leent, terwijl uw huis een
verkoopwaarde heeft van 2.000.000 frank.
Veelal zult u ook een gunstige rentevoet verkrijgen wanneer u de
lening samen met een levensverzekering afsluit maar dan mag de last
van die verzekering natuurlijk ook niet uit het oog verloren
worden.
Een goede raad: onderhandel over rentevoet en pluis een en ander goed
uit, de notaris kan u hierbij zeker helpen.
a) De vaste rentevoet
U komt bij het afsluiten van de lening overeen welke rentevoet
gedurende de ganse looptijd van toepassing zal zijn. Of de algemene
economische toestand nu aanleiding geeft tot hogere of lagere
rentevoeten, wat uw lening betreft blijft alles zoals
overeengekomen.
Voorbeeld
Een lening van 1.500.000 frank tegen een vaste rentevoet van 8% per
jaar op 20 jaar.
Binnen 4 jaar is de algemeen geldende rentevoet echter 10%, 3 jaar
later dan weer 6%.
Hoe dan ook u betaalt steeds 8%.
Het voordeel van de vaste rentevoet is natuurlijk dat u steeds weet
waar u aan toe bent.
De formule is interessant indien de rentevoeten weer stijgen.
Het nadeel is dat u op een bepaald ogenblik misschien meer betaalt
dan nodig lijkt, nl. als de rentevoeten dalen.
b) De variabele rentevoet
Het systeem van de variabele rentevoet ligt eigenlijk meer voor de
hand maar is niet zonder risico.
Het verplicht noch u zelf noch de geldschieter om in een glazen bol
te kijken wat de algemene economische toekomst betreft.
U komt immers overeen dat de rentevoet zal dalen of stijgen recht
evenredig met de schommelingen van de algemeen geldende
rentevoet.
De wetgever heeft hier echter ingegrepen om zowel de "leninggever"
als de lener te beschermen tegen al te grote schommelingen .
Niet alleen een stijging maar ook een daling van de rentevoet moet
binnen de perken worden gehouden.
Alle leningscontracten moeten melding maken van een maximale en een
minimale intrestvoet.
Ook moet de aanpassing op vaste tijdstippen gebeuren met een maximum
van een keer per jaar.
Het is dus niet mogelijk om te pas en te onpas, bijvoorbeeld elke
maand, de rentevoet aan te passen.
Bovendien mag er gedurende de eerste 3 jaar hooguit een verhoging
plaatsvinden van 2%.
Kortom het feit dat uw rentevoet variabel is wil niet zeggen dat al
te grote en steeds terugkerende schommelingen mogelijk zijn.
De wetgever heeft hier vaste regels voor uitgedokterd die het geheel
een beetje in de hand houden.
Voorbeeld
Een lening van 1.500.000 frank op 20 jaar, aanvankelijk tegen 8% per
jaar, later eventueel tegen een andere rentevoet.
Binnen 4 jaar is de algemeen geldende rentevoet 10%, wel dan zal uw
rente opgetrokken worden van 8 naar 10%.
Maar 3 jaar later is de algemeen geldende rentevoet dan weer 6%,
welnu uw rente zal dalen van 10 naar 6%.
Het voordeel is dat uw lening goedkoper kan uitvallen dan voorzien
wat altijd meegenomen is.
Wanneer u op een bepaald ogenblik moet kiezen tussen een variabele en
een vaste rentevoet dan zult u merken dat de variabele rente
doorgaans lager is dan de vaste rente op dat ogenblik.
Inderdaad, de "leninggever" zal nu reeds willen indekken tegen de
toekomst die ook voor hem nog een open vraag is.
Hij zal zeker willen spelen en de vaste rentevoet waarschijnlijk
hoger zetten dan de variabele.
Het nadeel is dat uw lening na verloop van tijd beduidend meer kan
gaan kosten, de afbetalingen kunnen dan misschien wel erg zwaar
uitvallen.
De nieuwe wet op het Hypothecair Krediet, in voege sinds 1 januari
1995, heeft vooral de bescherming van de consument (lener) tot doel
gehad.
Dit blijkt vooral uit de werkingssfeer van de wet die beperkt wordt
tot het krediet dat voor zuivere privé-doeleinden wordt
verleend aan een natuurlijke persoon die gewoonlijk in België
verblijft.
Dit blijkt ook uit de verplichting die wordt opgelegd aan de
kredietinstellingen om vooraf aan de lener een schriftelijk aanbod te
doen met alle mogelijke details, uitleg en voorlichting;
verder bestaat er een verbod in hoofde van de kredietinstellingen om
zomaar kosten aan te rekenen;
deze zijn thans wettelijk bepaald en uiteindelijk krijgt de rechtbank
de macht om gemakkelijke betalingsvoorwaarden toe te kennen aan de
lener wiens financiële situatie is verslechterd.
notariskantoor Van Damme
Residentie "Groenhove"
Gistelse Steenweg 138 bus F/1
8200 Brugge (Sint-Andries) België
Tel. +32 50 38.11.11 en +32 50 40.40.40
Fax +32 50 38.57.77 en + 32 50 40.40.20
E-mail: vandamme@notare.be URL:
http://www.notare.be
Laatst bijgewerkt op 18 mei 2000
