Wijziging successierechten 1997, 1998, 1999, 2001: Vlaamse successierechten, een vak apart

Wat is er precies veranderd aan de successierechten en waar houdt u nu al rekening mee?

Sinds 1 januari 1997, 1 januari 1998 en 1 januari 2001 (voor samenwonenden) gelden in het Vlaamse Gewest andere successierechten dan in de rest van België.

De krachtlijnen van de wijzigingen.

1. Tarief

Het tarief van de successierechten in het Vlaams Gewest bedraagt:

a) in rechte lijn (grootouders, ouders, kinderen), tussen echtgenoten en tussen samenwonenden (deze laatsten moeten aan bepaalde voorwaarden voldoen!):

b) tussen broers en zussen:

TABEL II: Tarief tussen broers en zussen:
Schijf : kolom A	Tarief	Totale bedrag
tot 3 miljoen	30%
van 3 miljoen tot 5 miljoen	55%	900.000 F
boven de 5  miljoen	65%	2.000.000 F

c) tussen alle andere personen:

Sinds 1 januari 1998 (met een belangrijke wijziging sedert 1 januari 2001) is er in het Vlaams Gewest een aparte regeling inzake successierechten voor samenwonenden. Tot dan golden de hoogste tarieven die toepasselijk zijn op erfenissen tussen niet-verwanten.
De wet maakt een onderscheid tussen officieel en niet-officieel samenwonenden.
Officieel samenwonenden moeten aan bepaalde voorwaarden voldoen.
De partners moeten op de datum van het overlijden :
ofwel overeenkomstig de bepalingen van boek III, titel V bis van het Burgerlijk Wetboek, met de erflater wettelijk samenwonen
ofwel op de dag van het openvallen van de nalatenschap, ten minste één jaar ononderbroken met de erflater samenwonen en er een gemeenschappelijke huishouding mee voeren. Deze voorwaarden worden geacht ook vervuld te zijn indien het samenwonen en het voeren van een gemeenschappelijke huishouding met de erflater, aansluitend op de bedoelde periode van één  jaar tot op de dag van het overlijden, ingevolge overmacht onmogelijk is geworden. Een uittreksel uit het bevolkingsregister houdt een weerlegbaar vermoeden in van een ononderbroken samenwoning en van het voeren van een gemeenschappelijke huishouding.De successierechten voor deze categorie "officieel samenwonenden" bedragen:

Tussen "officieel" samenwonenden
Schijf	Tarief
tot 2 miljoen	3%
van 2 miljoen tot 10 miljoen	9%
boven de 10 miljoen	27%

Wie niet officieel samenwoont, wordt voor de successierechten beschouwd als een niet-verwante of een vreemde met het gevolg dat de hoogste rechten verschuldigd zijn:

Tussen "niet-officieel" samenwonenden
Schijf	Tarief
tot 3 miljoen	45%
van 3 miljoen tot 5 miljoen	55%
boven de 5 miljoen	65%

Let op:
Opdat ongehuwd samenwonenden van elkaar zouden erven is vereist dat zij een testament maken, zoniet gaan de goederen van de eerststervende naar zijn wettelijke erfgenamen, dit zijn de bloedverwanten tot in de vierde graad.
Als zij zo'n testament opstellen, moeten zij rekening houden met het volgende. Vooreerst kunnen zij via testament niet onbeperkt beschikken over hun goederen.
De zogenoemde reservataire erfgenamen (kinderen, ouders en eventueel een echtgenoot waarvan diegene die met iemand anders samenwoont nog niet gescheiden is) hebben op een deel van de nalatenschap rechten die hun niet ontnomen kunnen worden.

2. Vermindering

De vroegere vrijstelling van de eerste 500.000 frank (zogenaamd abattement) wordt vervangen door een nieuw systeem. De vrijstelling vervalt in ieder geval als u meer dan 2 miljoen frank erft.

Artikel  56. De som der rechten berekend volgens Tabel I van artikel 48 en artikel 60bis in hoofde van een door de wet tot de erfenis geroepen erfgenaam in de rechte lijn, tussen echtgenoten of tussen samenwonenden  wordt voor elk netto-erfdeel dat de 2 000 000 F niet overtreft verminderd met 20 000 F, vermenigvuldigd met de coëfficiënt bekomen door 1 - (erfdeel/2 000 000).
Ten gunste van de kinderen die de leeftijd van 21 jaar niet hebben bereikt wordt er, ongeacht de omvang van het erfdeel, een vermindering verleend van 3 000 F op de rechten berekend volgens Tabel I van artikel 48 en artikel 60bis, voor elk vol jaar dat nog moet verlopen tot zij de leeftijd van 21 jaar bereiken en ten gunste van de overlevende echtgenoot of samenwonende  ten belope van de helft van de bijkomende verminderingen die de gemeenschappelijke kinderen samen genieten.
De som der rechten berekend volgens Tabel II van artikel 48 en artikel 60bis in hoofde van een verkrijging door een broer of zuster wordt voorzover het aldus belaste erfdeel groter is dan 750.000 F en de 3 000 000 F niet overtreft verminderd met 100 000 F vermenigvuldigd met 1 - (erfdeel/3 000 000). Wanneer het aldus belaste erfdeel kleiner is dan of gelijk is aan 750 000 F, wordt deze som verminderd met 75 000 F vermenigvuldigd met (het erfdeel/750 000).
De som der rechten berekend volgens Tabel II van artikel 48 en artikel 60bis in hoofde van verkrijgingen door alle andere erfgenamen dan erfgenamen in rechte lijn of echtgenoten, broers of zusters wordt voorzover het totaal der aldus belaste erfdelen groter is dan 500 000 F en de 3 000 000 F niet overtreft, verminderd met 90 000 F vermenigvuldigd met 1 - (totaal van deze erfdelen/3 000 000). Wanneer het totaal der aldus belaste erfdelen kleiner is dan of gelijk is aan 500 000 F wordt deze som verminderd met 75 000 F vermenigvuldigd met (totaal van deze erfdelen/500 000).
De volgens het vorige lid bekomen vermindering wordt omgeslagen over de betrokken erfgenamen in verhouding tot de door hen verkregen erfdelen. ".

3. Opdeling erfdeel

Voortaan wordt de erfenis gesplitst in enerzijds de roerende en anderzijds de onroerende goederen.
Deze splitsing van de erfenis gebeurt alleen in rechte lijn (grootouders-ouders-kinderen...) en tussen echtgenoten maar NIET in de zijlijn.

Op elke groep wordt dan afzonderlijk het successierecht berekend.

Bijvoorbeeld:

Een zoon die 1.000.000 frank aan obligaties en een woning van 4.000.000 frank erft, betaalt dus niet langer successierechten op een totaal erfdeel van 5.000.000 frank maar op een roerend erfdeel van 1 miljoen frank en een onroerend erfdeel van  4 miljoen frank.

Wel worden eventuele schulden in de eerste plaats afgetrokken van het roerend erfdeel tenzij ze specifiek werden aangegaan voor de verwerving of het behoud van die woning.

Let op!

Deze splitsing van de erfenis gebeurt alleen in rechte lijn (grootouders-ouders-kinderen...), tussen echtgenoten en ("officieel") samenwonenden maar NIET in de zijlijn.

4. Familiale ondernemingen.

Een familiezaak kan voortaan vererfd worden aan 0%, zowel eenmanszaken (m.b.t. de geïnvesteerde activa) als vennootschappen (m.b.t. de aandelen).

Eén van de belangrijkste voorwaarden van dit gunstregime betreft de tewerkstelling. Het bedrijf moet immers in de drie jaar voor het overlijden minstens 5 werknemers in dienst gehad hebben in het Vlaamse Gewest (!) en dit moet bovendien zo blijven tot 5 jaar na het overlijden. Er is wel een tegemoetkoming voor wie bijvoorbeeld maar drie werknemers in dienst had.